Een kaartweefband van zijde en goud
In juni 2025 kwam Laura naar mij toe met de vraag of ik voor haar een kaartweefband kon weven, en wel een gebrocheerde kaartweefband van zijde en gouddraad, naar voorbeeld van een schilderij uit de laat 15e eeuw. Mijn interesse was natuurlijk gewekt. Ik bedoel; zijde en gouddraad; die combinatie is gewoon geweldig!
De opdracht: kaartweefband van 80cm lang, 2,5cm breed. Geel en rood zijde geverfd met natuurlijke materialen, gouddraad voor het middenstuk.
Gebruikte materialen
Garens: Zijde 20/2 van L'Atelier de Micky. De rode kleur is geverfd met meekrap en de gele kleur is geverfd met duindoorn.
Gouddraad is van Tied to History. Inslagdraad voor de grondbinding is een dunne naaigaren van zijden in de kleur rood.
Materialen: weefplank, 23 kaarten van karton, grote benen naald om de draden voor het brocheren te selecteren, weefshuttle om de sprong aan te slaan.
De bron
Triptiek (een drieluik) met in het midden de kruisafneming. Rechts onder zit een dame geknield met een prachtige witte jurk aan. Zij draagt een ceintuur/riem wat gesloten wordt met een blauw touwtje.
1475 - 1499, door een onbekende schilder met de moderne nickname Master of the Legend of Saint Catherine.
Er zijn vermoedens dat deze schilder werkzaam was in de regio van Brussel, België.
Het schilderij is te vinden in het Wallraf-Richartz Museum in Keulen, Duitsland, onder het catalogusnummer Dep. 0029.
Van origine stond deze triptiek in een Franciscaner klooster in Keulen.
Wil je meer info over deze triptiek? Kijk dan op de link van Royal Institute for Cultural Heritage.
Het patroon
Wanneer je goed inzoomt op de afbeelding van de riem van de dame op het schilderij, is te zien dat de band een driehoekig patroon heeft, op een gele achtergrond en met een rode rand.
We gingen opzoek naar een origineel kaartweefpatroon uit het boek van Nancy Spies en Ute Bargmann; Anna Neuper's Modelbuch; early sixteenth-century patterns for weaving brocaded bands. ISBN: 097189601-1
Het patroon vonden we op pagina 53, Pattern Nos. 72 (fol. 77v). De notitie zegt 13 tablets across; one repeat is 20 rows. Alleen het gele gedeelte van de kaartweefband is in dit patroon. De rode randen zijn extra, maar bevatten geen gebrocheerde draad.
Er zijn 23 kaarten in totaal benodigd; 10 kaarten voor de rode draden (5 kaarten aan weerszijden) en 13 kaarten voor het gele patroongedeelte.
De kaarten worden alternerend S en Z gepositioneerd. Dat wil zeggen dan bij de ene kaart alle 4 de draden van rechts naar links door de gaten zijn geregen, en bij de volgende kaart alle 4 de draden van links naar rechts door de gaten zijn geregen. Zo verkrijg je de typische "v" structuur in de kaartweefband, wat een beetje doet denken aan een gebreid weefsel.
In het begin van de kaartweefband zie je aan de zelfkanten (de randen) gele stipjes uitsteken. Dat is de gouddraad die heen en weer door het weefsel gaat. Dit vond ik niet mooi.. Dus koos ik ervoor om bij de overgang van gele naar rode draden de gouddraad te laten "vallen". Hierbij trek je de gouddraad, na het weven van het patroon, onder de draden door en pak je deze weer op als je de toer hebt gedraaid en aangeslagen.
De techniek
Het brocheren is een techniek waarbij je een tweede inslagdraad gebruikt die bovenop de grondbinding komt te liggen. De grondbinding in deze band is het zijde.
Zie mijn pagina "techniek-brocheren" over deze techniek en hoe je deze zelf kunt weven, dit hoeft overigens niet meteen met zijde en gouddraad ;) Om deze techniek te oefenen kun je voor de grondbinding prima katoen gebruiken, en bijvoorbeeld borduurgaren voor de brocheer techniek.
Het weefgetouw
Het weefgetouw wat ik gebruik is door mijn opa gemaakt. Dit is een simpel systeem waarbij ik de kaartweefband aan de voorkant met een overhandse knoop tussen twee balkjes klem. Omdat ik de kaarten continu allemaal één kant opdraai zal er snel een opbouw van twist zijn. Dit is normaal en hoort bij het kaartweven. Maar het is wel ontzettend vervelend. Dus om het ontwarren van de twist zo makkelijk mogelijk te maken heb ik alle draden bevestigd aan bouten. Deze bouten zijn de grootste die ik kon vinden bij de bouwmarkt, en ideaal als gewicht om de draden op genoeg spanning te houden. Alle 4 de draden van één kaart zitten aan één bout vast. Zie onderstaande foto's voor een impressie.
Het weven
De techniek brocheren is prachtig, maar ontzettend tijdrovend. Dit is alleen al omdat je vaak met fijne en dunne materialen werkt, maar ook omdat de gouddraad niet één enkele draad is, maar twee! Ik koos voor twee draden die langs elkaar komen te liggen zodat de dekking van het gouddraad iets hoger is en het patroon er beter uitkomt. Dit is gefrunnik tot en met, want je wilt niet dat die twee gouddraden elkaar kruisen in je weefsel, dit ziet er slordig uit. Dus die moeten mooi parallel langs elkaar blijven liggen. Gepriegel dus. Maar het resultaat mag er wezen!
Voor het weven van één patroonherhaling zijn 20 patroonregels nodig. 20 Regels waarbij je dus met de naald de bovenste laag van de gele draden selecteert volgens het patroon om zo de gouddraad daar doorheen te halen. Zie de video op de pagina technieken-brocheren voor een visuele uitleg.
De volgorde is als volgt: je pakt de naald en selecteert de patroondraden, dan pak je de gouddraden en haal je deze door de sprong heen die je zojuist hebt gemaakt met de naald. De gouddraad laat je "vallen" door het weefsel bij de overgang van de gele naar de rode draden. Dan pak je het hele pakket kaarten vast en draai je deze allen naar voren (dus van je af). Sla aan met de weefshuttle in de originele sprong, en trek de gouddraden voorzichtig aan. Haal nu de inslagdraad (de dunne rode zijden draad) door de sprong. Nu ben je klaar om de volgende patroonregel te weven.
Het weven van één patroonherhaling kost mij ongeveer 18-25 minuten, afhankelijk van hoe soepel het gaat en hoeveel pijn mijn nek/rug/schouders doen. De lengte van één patroonherhaling is ongeveer 2,2cm. Tel maar uit ;)
Het resultaat
De tijdsberekening van het gehele project is als volgt:
Schering maken: 35 minuten
Inrijgen en bouten bevestigen: 43 minuten.
Weven, schering losmaken (dus de bouten draaien tot de twist er uit is): 19 uur.
Totale benodigde tijd: 20 uur en 18 minuten
Zodra de riem voorzien is van gespen/sluitwerk zal ik hier ook nog foto's van plaatsen!
Reactie plaatsen
Reacties